Que ocorre co IRPF do falecido? Declaración final

Cando unha persoa falece, as súas obrigas fiscais non desaparecen automaticamente.

Ademais, nun momento emocionalmente complexo, ter unha proposta clara de como proceder pode aportar tranquilidade. E xa que se revisan asuntos patrimoniais e de planificación, tamén pode ser un bo momento para que os interesados comparen seguros de morte e revisen que coberturas teñen nas súas propias herdanzas.

Que pasa coa declaración da renda cando unha persoa falece?

Cando se produce o falecemento dun contribuínte, a presentación da declaración do IRPF dese contribuínte (o falecido) adopta certas particularidades que convén coñecer, aínda que os principios básicos do imposto seguen vixentes.

Quen debe presentar a declaración final do IRPF do falecido?

• Se o falecemento se produce antes do 31 de decembro, o período impositivo do falecido vai desde o 1 de xaneiro ata a data do seu falecemento.
• Se falece o 31 de decembro, pode considerarse que o período impositivo coincide co ano natural completo, e adóitase admitir que, nalgúns casos, a unidade familiar opte por tributación conxunta incluíndo ao falecido.

Os límites que determinan se o falecido está obrigado a presentar a declaración non se reducen polo feito do seu falecemento: aplícanse nas súas contías inteiras, sen prorratear ao tempo vivido. Por exemplo, se un falecido ata a data da súa morte obtivo rendas do traballo superiores a 22.000 euros cun único pagador, está obrigado a declarar.

Límites aplicables para a obrigación de declarar en caso de falecemento

Exemplo práctico: Imos imaxinar que don Carlos falece o 15 de xuño. Ata esa data percibiu unha pensión e algúns rendementos de capital. Os seus herdeiros estudan os datos fiscais e conclúen que debe presentarse a declaración. Como don Carlos faleceu antes do 31 de decembro, a súa declaración presentarase de forma individual e cubrindo desde o 1 de xaneiro ata o 15 de xuño.

Prazos para presentar a declaración da renda tras o falecemento

A declaración final do IRPF do falecido debe presentarse nos mesmos prazos que o resto de declaracións da campaña da renda, normalmente entre abril e xuño do ano seguinte ao falecemento. Se o falecido falece despois do 31 de decembro, a declaración corresponderá ao exercicio completo anterior.

• O prazo habitual de presentación comeza a principios de abril e finaliza o 30 de xuño.
• No caso de que a declaración sexa a ingresar e se queira domiciliar o pago, o prazo adoita finalizar uns días antes.
• En determinadas situacións, os herdeiros poden solicitar prórroga ou presentar declaración complementaria se non contaban con todos os datos fiscais.

Como se liquida o IRPF do falecido?

Para liquidar correctamente o IRPF do falecido débense integrar todas as rendas xeradas durante o período impositivo (desde o 1 de xaneiro ata o día do falecemento), incluídas rendas do traballo, rendementos de capital ou imputacións de renda. A Lei 35/2006 establece que, aínda que o período sexa inferior ao ano natural, os importes que determinan a obrigación de declarar aplícanse íntegras.

Tipos de rendas que deben incluírse na declaración final

Documentación necesaria para a declaración final do IRPF

Os herdeiros necesitan reunir a seguinte documentación:

• Certificado de falecemento do contribuínte.
• Xustificante da condición de heredero ou representante (testamento, escritura, declaración de herdeiros).
• DNI ou NIE do falecido e dos herdeiros.
• Datos fiscais e xustificantes de ingresos, deducións e retencións.
• Número de referencia do falecido (obténse mediante a casilla 505 da renda anterior).

Exemplo práctico: Para presentar a declaración de don Carlos (falecido o 15 de xuño), os seus herdeiros recollen o certificado de falecemento, a escritura de herdanza e os certificados de ingresos, e acceden á Sede Electrónica da Axencia Tributaria co número de referencia do falecido para presentar a declaración final.

Quen herda as obrigas fiscais do falecido?

O artigo 39.1 da Lei Xeral Tributaria establece que “coa morte dos obrigados tributarios, as obrigas tributarias pendentes transmitiránse aos herdeiros”. É dicir, as débedas tributarias do falecido pasan a formar parte da herdanza e os herdeiros deben responder cos bens herdados.

Non obstante, non se transmiten as sancións tributarias. As multas ou sancións impostas ao falecido extingúense coa súa morte e non poden esixirse aos herdeiros.

Como se reparten os pagos ou devolucións entre os herdeiros?

Cando a declaración do falecido resulta a pagar, os herdeiros asumirán a débeda segundo a súa participación na herdanza. Se resulta a devolver, os herdeiros poden solicitar a devolución mediante o modelo H-100 na Axencia Tributaria.

Puntos clave:

• Os herdeiros deben acreditar a súa condición para poder tramitar a declaración.
• Se a herdanza non está repartida (herdanza vacante), a declaración preséntaa o representante da mesma.
• Se existen varios herdeiros, as devolucións ou pagos repártense proporcionalmente.

Exemplo práctico: María e Luis son herdeiros da súa nai. A declaración da renda do ano do seu falecemento resulta a devolver 1.800 €. Ambos presentan o modelo H-100 e a Axencia Tributaria abona a cantidade na conta da herdanza, repartíndose segundo o seu porcentaxe de adjudicación.

Que tributos deben presentarse tras o falecemento?

Tras o falecemento, os herdeiros deben xestionar varios impostos:

• Declaración final do IRPF do falecido, se procede.
• Imposto sobre Sucesións e Doazóns (ISD), que grava a transmisión do patrimonio por herdanza.
• No seu caso, plusvalía municipal se se transmiten inmobles urbanos.

Mentres o IRPF grava as rendas xeradas ata o falecemento, o ISD grava a adquisición do patrimonio herdado polos herdeiros.

Como coordinar a declaración da renda final co Imposto de Sucesións e Doazóns?

A coordinación entre ambos tributos require atención aos prazos:

• O IRPF preséntase nos prazos ordinarios (abril-xuño).
• O ISD debe presentarse nun prazo de seis meses desde o falecemento, prorrogables outros seis se se solicita dentro dos cinco primeiros.
• É aconsellable valorar os bens herdados antes de presentar o ISD, xa que esas valoracións tamén servirán para futuras declaracións fiscais.

Exemplo práctico: José falece o 10 de marzo. Os seus herdeiros presentan a declaración do IRPF ata esa data e, en paralelo, preparan a autoliquidación do ISD antes dos seis meses. Se a renda sae a devolver, poden solicitar a devolución incluso antes de rematar o trámite do ISD.

Xestionar o IRPF dunha persoa falecida pode parecer complexo, pero coñecer os pasos correctos evita sancións e permite cumprir coa normativa.

Se estás a atravesar un proceso hereditario, ademais de cumprir coas túas obrigas fiscais, considera comparar seguros de morte para asegurar que os teus seres queridos non teñan que afrontar trámites difíciles no futuro.